နိဒါန်း

၁။      မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

၂။      မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ခေတ်မီဖွံဖြိုးတိုးတက်သော ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ကူးပြောင်း ခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် အတူစီးပွားရေးနှင့်လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမူဘောင် (Framework for Economic & Social Reform) ကိုချမှတ်ပြီးနိုင်ငံအတွင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဧရိယာ(၁၀)ခုကို သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Tax Reform) သည်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပါသည်။

၃။      ထို့ပြင် World Bank နှင့် Development Partner များမှ ကမကထပြုသည့် Public Financial Management Reform Strategy ၏အစီအစဉ်ဖြင့် ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန၏ အခွန်ဆိုင်ရာမူဝါဒနှင့် အခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းစဉ် (Tax Policy & Tax Administration Reform) ကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

၄။      အခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခွန်ကောက်ခံမှု (Tax) နှင့် GDP အချိုးမြှင့်တက်လာစေရန်နှင့် ခေတ်မီအခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်သို့ ပြောင်းလဲရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

 

 

Taxနှင့်GDPအချိုး

၅။     Tax နှင့် GDP အချိုးမှာ 3 to 5 အတွင်းသာရှိနေပြီး ASEAN နိုင်ငံများအတွင်းမှာပင် အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေမှာရှိပါသည်။ သို့အတွက် အခွန်စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများအား ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်နေသည့်အနေအထားလည်း ဖြစ်ပါသည်။

 

 

ခေတ်မီအခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်

၆။     ခေတ်မီအခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်တွင်အခွန်ရုံးမှစည်းကြပ်သည့်စနစ် (OAS)မှ အခွန်ထမ်း ကိုယ်တိုင်အခွန်စည်းကြပ်သည့်စနစ် (SAS)သို့ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခြင်း၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်မှ တန်ဖိုးထပ်ဖြည့်အခွန်( Value added tax ) VATနှင့် အထူးကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် (SCT) သို့ ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးခြင်းတို့ပါဝင်ပါသည်။

၇။       ၂၀၁၁ခုနှစ်မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံ၏အခွန်စီမံခန့်ခွဲမှုအခြေအနေများကို လေ့လာပါက-

-  အခွန်စနစ်၏စွမ်းဆောင်ရည်နိမ့်ကျလျက်ရှိခြင်း၊

-  အခွန်ထမ်းများ၏လိုက်နာမှုအားနည်းခြင်း၊

- အခွန်ဆိုင်ရာမူဝါဒများ ၊ဥပဒေများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ခေတ်မမီခြင်းများကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါ သည်။

၈။      သို့အတွက် ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနအနေဖြင့် -

ကျွန်ုပ်တို့ဌာနသည် အလွန်ထိရောက်ကောင်းမွန်သော အခွန်စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းများကို ရိုးသား ဖြောင့်မတ်စွာဖြင့် ဆောင်ရွက်သည့် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ရမည်

 ဆိုသည့် မျှော်မှန်းချက်(Vision)ကိုချမှတ်ပြီး၊

         “ပြည်သူလူထု၏ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု အလို့ငှာအခွန်ကိုအမြှင့်မားဆုံးရရှိစေရန်အတွက်စွမ်းရည် ပြည့်ဝသော ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းဖြင့် အခွန်ထမ်းများအနေဖြင့် နိုင်ငံ့သားကောင်းများပီပီ ဆန္ဒ အလျောက် အခွန်ပေးဆောင်လာစေရေး”

ဆိုသည့် လုပ်ငန်းတာဝန် (Mission) ကို ချမှတ်ဖော်ဆောင်လျှက် ရှိပါသည်။

၉။      အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မဟာဗျူဟာအစီအစဉ် (Strategic Reform Program ) အရ ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန၏ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဆောင်ရွက်ချက် များမှာ-

(က) အခွန်မူဝါဒဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Tax Policy Reform)

( ခ ) အခွန်ဥပဒေပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Legal Reform)

( ဂ ) အခွန်စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း(Administrative Reform)

(ဃ) သတင်းနည်းပညာဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း(ICT Reform )

  • ဥပဒေမူဘောင်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲမှု
    • အထူးကုန်စည်ခွန် ( Specific Goods Tax ) ပြဋ္ဌာန်းခြင်း
    • ပြည်ထောင်စုအခွန်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဥပဒေကြမ်း

( Tax Administration Procedure Law ) ရေးဆွဲခြင်း

  • အခွန်ဥပဒေများအားပြင်ဆင်ခြင်း
  • တန်ဖိုးထပ်ဖြည့်ခွန် ( Value Added Tax ) ပြဌာန်းခြင်း
     
  • ဌာနဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်တည်ဆောက်မှု
    • Tax Type မှ Functional Type သို့ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း
    • အခွန်ထမ်းများကိုအရွယ်အစားအလိုက်ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ်ခြင်း
      • အခွန်ထမ်းကြီးများ (Large Taxpayers)
      • အလယ်အလတ်အခွန်ထမ်းများ (Medium Taxpayers)
      • အခွန်ထမ်းငယ်များ (Small Taxpayers)
    • အဆိုပါအခွန်ထမ်းအုပ်စုအလိုက်ရုံးများကိုပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ် ခြင်း
      • အခွန်ထမ်းကြီးများဆိုင်ရာအခွန်ရုံး- LTO (1-4-2014)
      • အလယ်အလတ်အခွန်ထမ်းများဆိုင်ရာအခွန်ရုံး MTO 1/2/3
      • အငယ်ထမ်းများဆိုင်ရာအခွန်ရုံး STO

         

  • အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များခေတ်မီအောင်ဆောင်ရွက်ခြင်း
    • အခွန်ထမ်းကိုယ်တိုင်စည်းကြပ်သည့်စနစ် ( SAS System) ကိုစတင်ကျင့်သုံးခြင်း
    • SAS စနစ်အား MTO ရုံးများတွင်ဆက်လက် ကျင့်သုံးနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း
    • VAT စနစ်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး၂၀၁၆ ဘဏ္ဍာနှစ်မှစတင်ခြင်း

       

  • နည်းပညာအသုံးချမှု
    • Paper Based ဖြင့်ဆောင်ရွက်ရာမှ IT နည်းပညာကိုတတ်နိုင်သမျှ ပိုမိုအသုံးပြုသည့် စနစ်သို့ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ခြင်း
    • ဌာနတွင်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် IT နည်းပညာဖြင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက် နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာသတင်း နည်းပညာပညာရှင်တစ်ဦးအား ကာလရှည် ခန့်ထားနိုင်ရေး စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခြင်း
    • ဝန်ထမ်းအားလုံးအတွက် လုံလောက်သော ကွန်ပျူတာများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရေး ရှေးရှု ဆောင်ရွက်ခြင်း

       

  • ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းနှင့်အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာချဉ်းကပ်မှုများ
    • အခွန်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုရုံးများဖွင့်လှစ်ခြင်း
    • အခွန်ထမ်းများမှ ကိုယ်တိုင်အခွန်စည်းကြပ်နိင်ရေး ပညာပေးခြင်း
    • အခွန်စာရင်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အခွန်ထမ်းများ၏အချက်အလက်များ ရယူခြင်း
    • လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်တိုးတက်စေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း
      • အခွန်ဝန်ထမ်းများ၏စွမ်းဆောင်ရည်၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်မှု၊ ဥပဒေ ရေးရာ အထောက်အပံ့ဖြစ်မှုနှင့် ထိရောက်ကောင်းမွန်သော အငြင်းပွားမှုဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရန်နည်းလမ်းများ ဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန်ဆောင်ရွက်ခြင်း

         

  • ဝန်ထမ်းများတိုးတက်စေရေးဆောင်ရွက်ခြင်း
     

    • ဝန်ထမ်းများ၏စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်နိုင်စေရန် သင်တန်းများ၊ နည်းပညာ အကူအညီရယူမှုများဆောင်ရွက်ခြင်း
    • LTOနှင့်ဌာနခွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေး နိုင်ငံတကာ အကြံ ပေးများထံမှ နည်းပညာဆိုင်ရာအကြံဉာဏ်များရယူခြင်း
    • ဝန်ထမ်းများအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အထောက်အပံ့များပေးနိုင်ရေး နည်းလမ်းရှာဖွေဆောင်ရွက်ခြင်း

       

  • ပြောင်းလဲမှုများကိုဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခြင်း
     

    • စီမံအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာမူဘောင်တစ်ရပ်ချမှတ်ခြင်း
    • ပြုပြင်ပြောင်လဲရေးဦးစီးကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်း
    • အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအစီအစဉ်ဦးစီးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း
    • အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း
    • စီမံချက်အစီရင်ခံစာ၊အစီအစဉ်လုပ်ငန်းတိုးတက်မှုအစီရင်ခံတင်ပြခြင်း

       

  • ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့်ရှင်းလင်းတင်ပြမှုရရှိစေရေးဆောင်ရွက်ခြင်း
     

    • အစီအစဉ်များရေးဆွဲခြင်း၊တင်ပြခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းစနစ်များကို ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစေရေးဆောင်ရွက်ခြင်း၊
    • ဌာနတွင်းစာရင်းစစ်ဆေးခြင်းများကိုပိုမိုထိရောက်စေရန်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊
      တို့ ဖြစ်ပါသည်။

 

 

နိုင်ငံတကာအကူအညီများ

၁၀။    အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတကာအကူအညီများ ဖြစ်ကြသော International Monetary Fund (IMF)US Treasury,  Office of Technical Assistance  (US OTA)၊World Bank (WB) တို့ အနေဖြင့် ဘာသာရပ်အလိုက် နည်းပညာအကူအညီများ ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ဌာနေအကြံပေးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ လိုအပ်သောသင်တန်းများပို့ချခြင်းနှင့် လိုအပ်သောရန်ပုံငွေ   ( ချေးငွေ/ ထောက်ပံ့ငွေ) များပံ့ပိုးပေးခြင်းများဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။

 

 

အခွန်ထမ်းကြီးများဆိုင်ရာအခွန်ရုံး Large Taxpayer Office (LTO)

၁၁။    အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်း၏ Pilot Project အနေဖြင့် အခွန်ထမ်းကြီးများ ဆိုင်ရာအခွန်ရုံး( Large Taxpayer Office ) ကို အခွန်အများဆုံး ထမ်းဆောင်သော အခွန်ထမ်း ကုမ္ပဏီကြီးများဖြင့် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။

 

 

ရည်ရွယ်ချက်

၁၂။     LTO တည်ထောင်ရခြင်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ-

  • နိုင်ငံတကာအခွန်စနစ်များ၏ကောင်းမွန်သောအလေ့အထများကိုဆောင်ရွက်နိုင်ရန်၊

To introduce International Best Practice

  • နိုင်ငံတော်အတွက်အခွန်ပမာဏအများဆုံး ပေးဆောင်လျှက်ရှိသောအခွန်ထမ်းကြီးများအား အာရုံစူးစိုက်ဆောင်ရွက်ရန်၊

Focusing resources on majors contributors to government tax revenue

  • ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန၏ အခွန်စနစ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသို့ ရှေ့ရှုသောနမူနာပုံစံပြ ရုံးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရန်၊
  • Model tax office towards modernized tax administration of Internal Revenue Department (IRD)

 

 

ထူးခြားချက်များ

၁၃။    LTO ၏ထူးခြားချက်များမှာ-

  • အခွန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ပထမဦးဆုံး လုပ်ငန်း စီမံကိန်းဖြစ်ခြင်း၊

First pilot reform project to implement

  • အခွန်ထမ်းကိုယ်တိုင်အခွန်စည်းကြပ်သောစနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မည့်ရုံး ဖြစ်ခြင်း၊

First Office to introducing Self Assessment System (SAS)

  • လုပ်ငန်းတာဝန်ကို အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည့်ဌာနစုများဖြင့် ဆောင်ရွက်မည့်ရုံးဖြစ်ခြင်း၊ First Office using Functional Based system

 

၁၄။    SASစနစ်တွင် အခွန်ထမ်းကြီးများ၏တာဝန်များ Taxpayers’  responsibility  under SAS

  • ကြေညာလွှာကိုအသုံးပြု၍ပေးဆောင်ရမည့်အခွန်ကိုတွက်ချက်ခြင်း၊

Calculate the tax due using the tax return

  • ကြေညာလွှာကိုအချိန်မီတင်သွင်းခြင်း၊

Timely file a truthful tax return

  • အခွန်ကိုသတ်မှတ်ချိန်အတွင်းပေးသွင်းခြင်း၊

 Pay the tax when due

  • စာရင်းဇယားများထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း၊

Keep good records

၁၅။    LTO ၏၀န်ဆောင်မှုများ  LTO’s services

  • အခွန်ပညာပေးလုပ်ငန်းများ၊

Provide taxpayers education

  • အစည်းအဝေးပွဲများ၊

 Conduct Stakeholders meetings

  • အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊

 Conduct workshops

၁၆။   အကျိုးကျေးဇူးများ Benefits

  • အခွန်ရုံးနှင့်ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရန်လုံးဝ (သို့မဟုတ်) အကန့်အသတ်ဖြင့် သာလိုအပ်ခြင်း၊ Limited contact with or won’t hear from LTO.
  • အခွန်ပေးဆောင်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တိကျသေချာမှုရှိခြင်း/အစီအစဉ်ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊

Assist in tax planning.

  • ဝင်ငွေကြေညာလွှာတင်သွင်းချိန်တွင်ပင်စည်းကြပ်မှုပြီးမြောက်ခြင်း၊

 Assessment is done at the time of filing.

  • လိုက်နာဆောင်ရွက်ရသည့်အချိန်နှင့်ကုန်ကျစရိတ်တို့ကိုလျှော့ချနိုင်ခြင်း၊

Save taxpayer’s time and money.

  • ပိုမိုကောင်းမွန်သောလိုက်နာဆောင်ရွက်မှုကိုရရှိနိုင်ခြင်း၊

Better compliance

  • အခွန်ဌာနနှင့်အခွန်ထမ်းတို့ကြား ယုံကြည်မှုပိုမိုတည်ဆောက်နိုင်ခြင်း၊

 Improve trust between LTO and it taxpayers.

 

 

နိဂုံး

၁၇။    ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနအနေဖြင့် အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းကို ၂၀၁၃-၁၄ ဘဏ္ဍာနှစ်ကပင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိနေ ပြီဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရမှာဖြစ်ပါသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းလုပ်ငန်းများသည် အခွန်ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မဟာဗျူဟာအစီအစဉ်အရ ၂၀၁၄- ၂၀၂၀အတွင်း အောင်မြင်မှုရရှိရန် စီမံဆောင်ရွက်လျှက် ရှိပါကြောင်း နှင့် အခွန်ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် အခွန်ဆိုင်ရာပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်ရေး အတွက် သိသာထင်ရှားစွာ အင်တိုက်အားတိုက်ဆောင်ရွက်သကဲ့သို့ အခွန်ထမ်းပြည်သူ များအနေဖြင့် လည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်မှသာ ပန်းတိုင်ဖြစ်သည့် နိုင်ငံတကာနှင့်ရင်ဘောင်တန်း နိုင်မည့်ခေတ်မီ အခွန်စနစ်သို့ လျှင်မြန်စွာရောက်ရှိမှာဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

 

 

နှစ်အလိုက်အခွန်ကောက်ခံရရှိမှု

ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန၏၂၀၁၁-၂၀၁၂ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အထိအခွန်ကောက်ခံရရှိမှုအခြေအနေများမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်-

စဉ် ဘဏ္ဍာနှစ် လျာထားချက ကောက်ခံရ ရာခိုင်နှုန်း
1 2011-2012 1028285.619 128400.768 148.64
2 2012-2013 1551286.840 2697506.135 172.89
3 2013-2014 2815015.376 3567566.813 126.73
4 2014-2015 3719376.710 4185357.788 112.53
5 2015-2016 4547710.000 4591999.292 100.95